ngày 29/8/2019

Cảnh báo mối nguy hại từ thuốc lá điện tử gây ung thư phổi

Mặc dù mới xuất hiện tại Việt Nam trong những năm gần đây, nhưng thuốc lá điện tử đã trở thành trào lưu như “mốt ăn chơi thời thượng” của không ít giới trẻ và một đại bộ phận những người có ý định từ bỏ thuốc lá, thuốc lào truyền thống để chuyển sang dùng thuốc lá điện tử. Nhưng trên thực tế, loại thuốc lá này lại đang gây ra hiểm họa khôn lường đối với sức khỏe, bởi trong thuốc lá điện tử có các chất acrolein, fomandehit và chất methylglyoxal là những thành phần cơ bản gây tổn hại đến ADN...

2019/8/thuoc_la_dien_tu.jpg

Thuốc lá điện tử là gì

Thuốc lá điện tử là loại thuốc cung cấp dạng khí dung được tạo ra bởi nhiệt do đốt cháy dung dịch mà người dùng hít vào cơ thể. Bên cạnh nicotine, các thành phần chính của dung dịch theo thể tích là propylene glycol, có hoặc không có glycerol và các chất tạo hương, tinh dầu. Khi sử dụng, dung dịch này được bốc hơi (vaporized) và người hút thuốc sẽ hít thứ hơi nước này. Herbert A. Gilbert là người đầu tiên đưa ra ý tưởng thế nào là thuốc lá điện tử vào năm 1963. Tuy nhiên, năm 2003 Dược sỹ người Trung Quốc Hàn Lực (韓力) là người phát triển thuốc lá điện tử với hình dáng hiện đại ngày nay. Đây là điểm khác biệt chính giữa thuốc lá truyền thống và thuốc lá điện tử, khi một thứ là khói đốt, thứ còn lại là hơi nước.

PGS.TS Phan Thu Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ: Các nghiên cứu đều chỉ ra rằng, hút thuốc lá điện tử vẫn gây nghiện và có hại. Thậm chí nếu đem so sánh thuốc lá điện tử với thuốc lá điếu truyền thống thì nguy cơ bị ung thư do thuốc lá điện tử gây ra cao gấp 15 lần thuốc lá điếu…Với hàng nghìn chất độc hại từ khói thuốc, khi đi vào cơ thể sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thần kinh, mạch máu và nội tiết gây ra những bệnh tim mạch, giảm trí nhớ và các bệnh ung thư”.

Theo TS.Thầy thuốc ưu tú Hoàng Đình Chân - nguyên Trưởng khoa Phẫu thuật lồng ngực, Bệnh viện K, Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Ung bướu Hưng Việt cho biết: “Bệnh nhân của chúng tôi, đặc biệt là bệnh nhân ung thư phổi hầu hết đều có liên quan đến thuốc lá. Thuốc lá điện tử cũng độc như thuốc lá thường, thậm chí còn độc hơn. Vì chúng ta biết rằng 2 nguyên nhân chủ yếu mà thuốc lá gây độc hại đối với con người đó là khói thuốc, ta hít vào cơ thể 10-20%, còn khói ở cái tàn thuốc lá là 80%. Khói thuốc là một trong những nguyên nhân gây ung thư”

Theo kết quả cuộc điều tra mới nhất công bố năm 2018 cho thấy Việt Nam có tới 100.000 người dùng thuốc lá điện tử. Ông Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, chia sẻ: “ mối lo ngại khi ngoài nicotin, trong thuốc lá điện tử còn chứa một hóa chất có tác dụng làm giả khói thuốc khi hút, đây là loại hóa chất có liên quan đến những chứng bệnh nguy hiểm như ung thư, tim mạch... Điều nguy hiểm là những người bán và quảng cáo thuốc lá điện tử không bao giờ nói về những tác hại này, mà chỉ nói về việc nhiều người bỏ được thuốc lá truyền thống sau khi dùng thuốc lá điện tử”.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện nay chưa có bằng chứng quốc tế cho thấy thuốc lá điện tử là an toàn, tốt sức khỏe và có tác dụng dùng cho cai nghiện  cho những người dùng thuốc lá thông thường, đó đó để bảo vệ cơ thể khỏi những tác động của thuốc lá, khói thuốc dẫn đến các bệnh về ung thư, mọi người nên nhận thức rõ những tác hại của thuốc lá từ đó hãy từ bỏ thói quen hút thuốc lá để bảo vệ sức khỏe cho bản thân mình.

Nếu các tế bào không đủ sức tự sửa chữa hết các tổn thương, đột biến tích tụ theo thời gian, người hút sẽ bị ung thư phổi. Thuốc lá điện tử còn làm đường thở bị co thắt dẫn đến khó thở, làm chậm sự phát triển của phối đối với những người trẻ, làm trầm trọng thêm bệnh hen suyễn, điều này hạn chế hoạt động và góp phần gây ra khuyết tật. Các thành phần hợp chất nicotine gây ra bệnh lao phổi, kết hợp với các tác động gây hại của hút thuốc lá sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ khuyết tật và tử vong do suy hô hấp.

Một điếu thuốc lá điện tử gồm tẩu hút, ống chứa tinh dầu, bộ làm nóng, pin sạc và mạch điện. Về nguyên lý, khi người dùng hút, bộ pin sẽ cấp điện cho thiết bị để đun nóng chất tinh dầu và làm cho nó bay hơi, tạo mùi vị và có khói như thuốc lá bình thường. Thuốc lá điện tử có nhiều biến thể, hình dạng, công dụng khác nhau tùy dòng nhưng phổ biến hiện nay vẫn là 2 dạng: thuốc lá điện tử và thuốc vape (cũng là một dạng thuốc lá điện tử). Với vape, nó còn có tên gọi khác là shisha điện tử, shisha pen, e hookah, e-cig…tức là 1 thiết bị sử dụng công nghệ để hóa hơi tinh dầu lỏng thành dạng khói, và được xử lý thông qua chip điện tử thông minh nên lượng khói ra rất nhiều và tạo những đám mây rất nhanh. 

Giá của thuốc lá điện tử có thể từ vài trăm ngàn đồng đến cả chục triệu đồng/bộ. Giá tinh dầu có thể dao động từ 100.000 - 500.000 đồng, tùy theo xuất xứ, chất lượng và thể tích và tùy vào khẩu vị từng người, nhưng phổ biến nhất là tinh dầu vị hoa quả, như: chuối, xoài, dâu, cam, táo, nho… xì-gà. Các loại tinh dầu này  có xuất xứ từ các nước Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia, Nhật Bản Philippines, Mexico, Mỹ..….

Thuốc lá điện tử gây ra ung thư phổi như thế nào?

Thông thường, bất kì ai sử dụng thuốc lá điện tử đều phải tiếp nhận chất gây nghiện nicotine  loại chất được hấp thụ qua phổi đi vào sâu hệ thống hô hấp bên trong. Ngoài khả năng gây nghiện, nicotine sẽ trở nên độc hại nếu dùng liều cao. Nicotine đã từng được sử dụng như một loại thuốc trừ sâu.

Khi các chất nicotine có trong thuốc lá điện tử khi hít vào cơ thể sẽ vào đường hô hấp trên qua mũi, miệng, nơi không khí được lọc, sưởi ấm và làm ẩm rồi làm tổn thương DNA. Sự tổn thương này dẫn đến hiện tượng gọi là đột biến DNA.

Hút thuốc lá điện tử gây đột biến DNA hình thành tế bào ung thư

Nếu các tế bào không đủ sức tự sửa chữa hết các tổn thương, đột biến tích tụ theo thời gian, người hút sẽ bị ung thư phổi. Thuốc lá điện tử còn làm đường thở bị co thắt dẫn đến khó thở, làm chậm sự phát triển của phối đối với những người trẻ, làm trầm trọng thêm bệnh hen suyễn, điều này hạn chế hoạt động và góp phần gây ra khuyết tật. Các thành phần hợp chất nicotine gây ra bệnh lao phổi, kết hợp với các tác động gây hại của hút thuốc lá sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ khuyết tật và tử vong do suy hô hấp.

PGS.TS Phan Thu Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ: Các nghiên cứu đều chỉ ra rằng, hút thuốc lá điện tử vẫn gây nghiện và có hại. Thậm chí nếu đem so sánh thuốc lá điện tử với thuốc lá điếu truyền thống thì nguy cơ bị ung thư do thuốc lá điện tử gây ra cao gấp 15 lần thuốc lá điếu…Với hàng nghìn chất độc hại từ khói thuốc, khi đi vào cơ thể sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thần kinh, mạch máu và nội tiết gây ra những bệnh tim mạch, giảm trí nhớ và các bệnh ung thư”.

Theo TS.Thầy thuốc ưu tú Hoàng Đình Chân - nguyên Trưởng khoa Phẫu thuật lồng ngực, Bệnh viện K, Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Ung bướu Hưng Việt cho biết: “Bệnh nhân của chúng tôi, đặc biệt là bệnh nhân ung thư phổi hầu hết đều có liên quan đến thuốc lá. Thuốc lá điện tử cũng độc như thuốc lá thường, thậm chí còn độc hơn. Vì chúng ta biết rằng 2 nguyên nhân chủ yếu mà thuốc lá gây độc hại đối với con người đó là khói thuốc, ta hít vào cơ thể 10-20%, còn khói ở cái tàn thuốc lá là 80%. Khói thuốc là một trong những nguyên nhân gây ung thư”

Theo kết quả cuộc điều tra mới nhất công bố năm 2018 cho thấy Việt Nam có tới 100.000 người dùng thuốc lá điện tử. Ông Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, chia sẻ: “ mối lo ngại khi ngoài nicotin, trong thuốc lá điện tử còn chứa một hóa chất có tác dụng làm giả khói thuốc khi hút, đây là loại hóa chất có liên quan đến những chứng bệnh nguy hiểm như ung thư, tim mạch... Điều nguy hiểm là những người bán và quảng cáo thuốc lá điện tử không bao giờ nói về những tác hại này, mà chỉ nói về việc nhiều người bỏ được thuốc lá truyền thống sau khi dùng thuốc lá điện tử”.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện nay chưa có bằng chứng quốc tế cho thấy thuốc lá điện tử là an toàn, tốt sức khỏe và có tác dụng dùng cho cai nghiện  cho những người dùng thuốc lá thông thường, đó đó để bảo vệ cơ thể khỏi những tác động của thuốc lá, khói thuốc dẫn đến các bệnh về ung thư, mọi người nên nhận thức rõ những tác hại của thuốc lá từ đó hãy từ bỏ thói quen hút thuốc lá để bảo vệ sức khỏe cho bản thân mình.